نقاشی کشیدن می‌تونه مغزتو جوون نگه داره

 نقاشی کشیدن می‌تونه مغزتو جوون نگه داره

تصور کن یه آقا یا خانوم ۷۰ ساله به اسم «حسن آقا» یا «خانم پروین». حسن آقا همیشه عاشق نقاشی بوده، از جوونی قلم‌مو دستش می‌گرفت و رنگ می‌پاشید رو بوم. حالا که دیگه موهاش سفید شده، هنوزم هر هفته می‌شینه یه گوشه، یه منظره یا یه گل یا حتی یه پرتره از نوه‌ش می‌کشه. همه بهش می‌گن «حسن آقا دیگه چرا خودتو اذیت می‌کنی؟ برو استراحت کن!» ولی یه چیزایی هست که علم تازه داره نشون می‌ده: مغز حسن آقا داره خیلی شیک‌تر و جوون‌تر از سن تقویمیش کار می‌کنه!

دانشمندا یه چیزی ساختن به اسم «ساعت مغز» (با هوش مصنوعی و اسکن مغز). این ساعت می‌گه مغز یه نفر چند سالشه، نه از روی شناسنامه، بلکه واقعاً از نظر بیولوژیکی چقدر پیر یا جوونه. توی یه تحقیق خیلی بزرگ که سال ۲۰۲۵ منتشر شد (توی مجله Nature Communications)، دیدن کسایی که سال‌ها جدی نقاشی می‌کشن یا هنرهای تجسمی کار می‌کنن، مغزشون به طور متوسط ۵-۶ سال جوون‌تر از آدمای هم‌سن‌وسالشون که اصلاً هنر نمی‌کشن، به نظر می‌رسه! چرا؟ چون نقاشی یه جور ورزش سنگین برای مغزه! وقتی داری نقاشی می‌کشی:

• هم قسمت‌های جلوی مغزت (که تصمیم می‌گیره چی بکشه) حسابی کار می‌کنه،
• هم قسمت‌های بصری که رنگ و شکل رو می‌بینه،
• هم قسمت حرکتی که دستت رو با دقت می‌چرخونه و خط می‌کشه.

این یعنی یه شبکه خیلی بزرگ تو مغزت همزمان داره فعال می‌شه، مثل اینکه یه مهمونی بزرگ راه انداختی تو سرت! این کار اتصالات عصبی رو قوی‌تر می‌کنه، مغزت انعطاف‌پذیرتر می‌شه و یه جورایی «ذخیره شناختی» درست می‌کنه؛ یعنی حتی اگه یه روزهایی آسیب ببینه، بازم می‌تونه خوب کار کنه.

حالا یه آزمایش جالب دیگه: یه گروه از سالمندا رو بردن کلاس نقاشی، یه گروه دیگه فقط می‌نشستن و در مورد نقاشی‌ها حرف می‌زدن (بدون اینکه خودشون چیزی بکشن). بعد از چند ماه، فقط اونایی که واقعاً قلم‌مو دست گرفتن و رنگ ریختن، اتصالات مغزی‌شون قوی‌تر شده بود، مخصوصاً تو قسمت‌هایی که برای آرامش و فکر کردن مهمه. تازه تاب‌آوری روانیشون هم بیشتر شده بود؛ یعنی راحت‌تر با استرس کنار می‌اومدن.

حتی برای کسایی که متأسفانه آلزایمر خفیف یا متوسط دارن، نقاشی معجزه می‌کنه! برنامه‌های منظم نقاشی باعث می‌شه حافظه کاری‌شون بهتر بشه، کمتر عصبانی بشن، بیشتر بتونن احساساتشون رو نشون بدن و حتی نقاشی‌هاشون با گذشت زمان قشنگ‌تر، رنگارنگ‌تر و پرمعنی‌تر می‌شه. انگار مغز داره می‌گه: «من هنوز اینجام، هنوز می‌تونم خلاق باشم!»

یه مثال واقعی دیگه از همون تحقیق بزرگ: هنرمندای حرفه‌ای نقاشی، حتی تو ۷۰-۸۰ سالگی، مغزشون تو قسمت‌هایی که مسئول برنامه‌ریزی و حافظه کاریه (همون قسمت‌هایی که زودتر پیر می‌شن) خیلی بهتر حفظ شده بود نسبت به آدمای معمولی هم‌سنشون.

خلاصه حرفم اینه: نقاشی فقط یه سرگرمی قشنگ نیست؛ یه جور جوان‌سازی طبیعی مغزه! هر بار که قلم‌مو رو برمی‌داری و یه چیزی از دلت رو می‌کشی رو کاغذ، انگار داری به مغزت می‌گی: «هی رفیق! هنوز وقت پیری نیست، بیا یه کم بیشتر باهم کار کنیم.»

پس اگه تا حالا فکر می‌کردی نقاشی مال جوون‌هاست، یه تجدیدنظر کن. شاید بهترین هدیه‌ای که می‌تونی به مغزت بدی، همین چند تا رنگ و یه کاغذ ساده باشه.