سم‌زدایی دیجیتال

سم‌زدایی دیجیتال؛

 یا چگونه گوشی را بگذاریم زمین و زنده بمانیم

سال نو که می‌شود، مردم دو دسته می‌شوند:

آن‌هایی که می‌خواهند لاغر شوند،

و آن‌هایی که واقع‌بین‌ترند و می‌گویند: «بی‌خیال شکم، گوشی را کم کنیم.»

ظاهراً این دومی این روزها محبوب‌تر است. طبق آمارها، عده‌ی بیشتری تصمیم گرفته‌اند کمتر با گوشی‌شان زندگی کنند تا اینکه وزن کم کنند. یعنی تلفن همراه رسماً از شکم جلو زده و به تهدید اصلی سلامت بشر تبدیل شده است.

حتی نوجوان‌ها هم — که تا دیروز فکر می‌کردیم بدون گوشی اکسیژن بهشان نمی‌رسد — اعتراف کرده‌اند که زیادی تو موبایل‌اند. بعضی‌هایشان حتی اپ نصب کرده‌اند که بهشان بگوید:

«بسه دیگه، بذار زمین!»

که البته همان اپ هم روی گوشی نصب است، پس هنوز خیلی امیدوار نباید بود.

پژوهشگران اما قضیه را جدی‌تر گرفته‌اند. در یک تحقیق علمی، از جوان‌ها خواستند فقط یک هفته شبکه‌های اجتماعی را کنار بگذارند. نتیجه چه شد؟

اضطراب کمتر، افسردگی کمتر، خواب بهتر.

تقریباً شبیه همان حال‌وهوایی که بشر قبل از اختراع نوتیفیکیشن داشت.

البته ترک شبکه‌های اجتماعی کار ساده‌ای نیست. ترک فیسبوک و ایکس ممکن است، اما وقتی نوبت به تیک‌تاک و اسنپ‌چت می‌رسد، انگار مغز اعلام می‌کند:

«نه، من هنوز آماده نیستم.»

جالب‌تر اینکه کسانی که شبکه‌های اجتماعی را کم کردند، کلاً کمتر گوشی دست نگرفتند؛ فقط به‌جایش کارهای دیگری با گوشی کردند. یعنی بشر اگر اسکرول نکند، بالاخره یک کاری با موبایل پیدا می‌کند. این هم از آن حقایق تلخ زندگی است.

در این میان، قهرمان‌هایی هم پیدا می‌شوند. مثلاً دانشجویی که همه‌ی شبکه‌های اجتماعی را پاک کرده، گوشی هوشمند را داده کنار و برگشته به گوشی تاشو. نتیجه؟

بیشتر ورزش می‌کند، نقاشی می‌کشد، آشپزی یاد گرفته.

ظاهراً حذف اینستاگرام باعث بروز استعدادهای سرکوب‌شده می‌شود.

کارشناسان می‌گویند قرار نیست کلاً اینترنت را نابود کنیم. ارتباط با دوستان خوب است، ولی چرخیدن بین غریبه‌ها معمولاً حس تنهایی را بدتر می‌کند. خلاصه اینکه اینترنت مثل شیرینی است؛ کمش خوب است، زیادش حال آدم را به‌هم می‌زند.

و در پایان، یک نکته‌ی مهم:

اگر نتوانستید گوشی را کم کنید، خودتان را سرزنش نکنید.

این وسایل طوری طراحی شده‌اند که مقاومت در برابرشان تقریباً غیرممکن است.

مسئله اراده نیست؛ مسئله این است که شما انسانید و گوشی خیلی زرنگ‌تر از شماست.

پس شاید بهترین تصمیم سال نو این باشد:

گاهی گوشی را بگذاریم زمین،

و ببینیم زندگی بدون اسکرول هم هنوز وجود دارد… حتی اگر فقط برای ده دقیقه.