هیجان‌انگیزترین کتاب‌های علمی سال ۲۰۲۶

 

هیجان‌انگیزترین کتاب‌های علمی سال ۲۰۲۶

نویسنده کلی کتاب‌های جالب رو خونده و دسته‌بندی کرده تا راحت‌تر بتونیم چیزی که دوست داریم پیدا کنیم. حالا بذار خیلی راحت و خودمونی برات خلاصه‌ش کنم:

فضا و کیهان از کتاب‌هایی شروع می‌کنه که درباره کیهان بزرگ حرف می‌زنن. مثلاً یکی در مورد اینه که چطور طوفان‌های مریخ و برخورد دنباله‌دارها به مشتری، تاریخ بشر رو تحت تأثیر گذاشته و حتی ایده دفاع از سیاره رو به وجود آورده. نویسنده‌ش می‌گه وقتشه «محیط‌زیست‌گرایی بین‌سیاره‌ای» راه بندازیم (یعنی کیهان رو هم مثل زمین کثیف نکنیم!). بعد می‌ره سراغ کتاب‌هایی که با امواج رادیویی و سیاه‌چاله‌ها و فیزیک کوانتومی بازی می‌کنن و با شعر و فرهنگ قاطی‌شون می‌کنن تا بهتر بفهمیمشون.

سلامت و تندرستی سال ۲۰۲۶ دو تا موضوع داغ سلامتی داره:

• یکی اینکه چطور با علم خودمون رو سالم‌تر و جوون‌تر نگه داریم (مثل تغذیه برای کند کردن پیری، یا استفاده از گرما برای بهتر شدن بدن).
• یکی هم نقد صنعت سلامت و تندرستی: از تأثیرگذارهای اینستاگرامی اوْزِمپیک و تشخیص‌های هوش مصنوعی، تا صنعت باروری که بدن زن‌ها رو کالایی کرده. یه کتاب هم هست که می‌گه چرا این‌قدر الکل می‌خوریم و یکی دیگه دنیاى «ولنس» رو افشا می‌کنه.

ریاضی کتاب‌هایی در مورد اعداد خیلی خیلی بزرگ و مرزهای ریاضیات. یعنی فکر کردن به چیزایی که مغز آدم معمولاً قفل می‌کنه!

فناوری و هوش مصنوعی درباره «ظهور» (emergence) حرف می‌زنه؛ یعنی چطور از چیزهای ساده، چیزهای پیچیده مثل هوش و ذهن به وجود می‌آد (هم در مغز انسان، هم در AI). بعد می‌ره سراغ اینکه چطور چت‌بات‌ها و تکنولوژی دارن روابط انسانی رو عوض می‌کنن. یه کتاب خیلی مهم هم هست از نائومی کلاین و آسترا تیلور که درباره اتحاد عجیب راست افراطی، بنیادگراها، میلیاردرهای سیلیکون ولی و ملی‌گراها حرف می‌زنه و راه مقاومت جلوش رو نشون می‌ده.

محیط زیست کتاب‌های امیدوارکننده زیادی هست: از انقلاب فکری ۵۰ سال اخیر در مورد نژاد، جنسیت و محیط زیست، تا اینکه هنوز دیر نشده برای مقابله با تغییرات اقلیمی. می‌گه طبیعت هنوز شگفت‌انگیز زنده می‌مونه و آدما می‌تونن تغییر ایجاد کنن. کتاب‌هایی هم هست درباره سیلاب‌ها، غذای سمی، پنگوئن‌ها و اکوسیستم‌های شکننده.

طبیعت و جانوران کتاب‌هایی در مورد تولید مثل عجیب حیوانات، تأثیر حیوانات روی مغز انسان، دفاع از حیوانات «ترسناک» مثل مار و تمساح، و حتی منطقه بین جزر و مدی که خیلی پویاست.

روانشناسی و مغز از شناسایی آدم‌های سمی و روان‌پریش توی زندگی، تا اینکه چطور مغز باستانی ما با دنیای مدرن جور درنمی‌آد، علم جاذبه و روابط، و حتی کتابی که می‌گه چرا ما «آگاه» هستیم (با چاشنی فلسفه و روانگردان!).

بهترین‌های بهترین‌ها (انتخاب نویسنده)

• تاریخ مختصری از جهان هستی
• جزایر متروکه و طبیعت وحشی
• یه سال زندگی با هوش مصنوعی (جوانا استرن عملاً همه کاراش رو به AI سپرده بود!)
• داستان تکاملی پرنده‌ها (پنگوئن اندازه گوریل!)
• و چند تا کتاب دیگه در مورد مغز قرن ۲۱ و درمان هنری.

خلاصه اینکه سال ۲۰۲۶ پر از کتاب‌های علمی جذاب، امیدوارکننده و در عین حال هشداردهنده‌ست.

نتیجه‌گیری من

 به نظرم سال ۲۰۲۶ کتاب‌های علمی خیلی «بالغ» شدن؛ دیگه فقط علم خالص نیستن، بلکه دارن مستقیم به زندگی واقعی، سیاست، روانشناسی، محیط زیست و حتی اخلاق ما وصل می‌شن. انگار علم داره از آزمایشگاه میاد بیرون توی خیابون و می‌گه: «هی! شما هم باید تکون بخورید، چون آینده همین‌جاست.» اگه آدم کنجکاوی هستی که هم از کیهان لذت ببری، هم نگران آینده سیاره و جامعه باشی و هم بخوای مغز و بدنت رو بهتر بشناسی، این سال برای کتاب‌خوندن واقعاً طلایی به نظر می‌رسه. فقط مواظب باش قفسه کتابات جا برای این همه گنج جدید نداشته باشه، چون باید کلی جا خالی کنی.